Palliativ Yardım logo
Palliativ Yardım logo

Palliativ Yardım

Palliativ yardımın modelləri

Hazırda Mərkəzi və Şərqi Avropa, keçmiş Sovet məkanı, Cənub-Şərqi Asiya, Cənubi və Şərqi Afrika, Mərkəzi Asiya, Latın Amerikası və Yaxın Şərq ölkələrində müxtəlif palliativ yardım proqramları fəaliyyət göstərir. Bu proqramlar ölkələrin səhiyyə sisteminin xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq fərqli modellər əsasında təşkil olunur.

 

Rusiya modeli

Rusiyada palliativ yardım çoxsahəli komanda prinsipi əsasında təşkil olunur. Palliativ yardım prosesinə aşağıdakı mütəxəssislər cəlb edilir:

  • Palliativ yardım üzrə ixtisaslaşmış tibb işçiləri və digər həkim-mütəxəssislər
  • Terapevtlər, fizioterapevtlər, psixoloqlar, farmasevtlər, dietoloqlar və sosial işçilər
  • Konsultant-məsləhətçilər
  • Musiqi, aromaterapiya və digər reabilitasiya sahələri üzrə terapevtlər

Rusiyada palliativ yardımın inkişafında opioid tərkibli ağrıkəsicilərə əlçatanlığın təmin edilməsi mühüm istiqamətlərdən biridir. Bu məqsədlə onların idxalı, dövriyyəsi və istifadəsinə dövlət nəzarəti və lisenziyalaşdırma sistemi tətbiq olunur. Güclü ağrıkəsici preparatların mövcudluğu terminal mərhələdə olan xəstələrin həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün vacib hesab edilir.

 

Moldova modeli

Moldova Respublikasında palliativ yardım səhiyyə sisteminin strateji planları çərçivəsində inkişaf etdirilir. Ölkədə səhiyyə sahəsinin maliyyələşdirilməsinin mühüm hissəsi dövlət büdcəsi və beynəlxalq təşkilatların, xüsusilə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının dəstəyi hesabına həyata keçirilir.

Moldovada tibbi yardım iki əsas səviyyəyə bölünür:

  • Birinci səviyyə tibbi yardım – əsasən ailə həkimliyi sistemi vasitəsilə Ailə Sağlamlıq və Müalicə Mərkəzlərində göstərilir;
  • İkinci səviyyə tibbi yardım – ixtisaslaşdırılmış ambulator və stasionar xidmətləri əhatə edir.

Bu model palliativ yardımın ilkin səhiyyə xidməti ilə inteqrasiyasını təmin edir.

 

Qazaxıstan modeli

Qazaxıstanda palliativ yardımın inkişafı beynəlxalq maliyyə proqramları ilə dəstəklənir. Dünya Bankı tərəfindən ölkənin səhiyyə sisteminin gücləndirilməsi məqsədilə 117,7 milyon ABŞ dolları məbləğində vəsait ayrılmışdır. Bundan əlavə, Qazaxıstan QİÇS, vərəm və malyariya ilə mübarizə üzrə Qlobal Fondun qrant proqramlarında iştirak etmişdir.

Bir sıra xəstəxanalarda palliativ xəstələr üçün 24 saat fəaliyyət göstərən tibbi yardım xidmətləri təşkil olunmuşdur. Bu xidmətlər aşağıdakı briqadaları əhatə edir:

  • Ümumi praktika üzrə həkim briqadaları
  • Pediatrik briqadalar
  • Feldşer briqadaları
  • İntensiv terapiya briqadaları
  • Kardioloji briqadalar
  • Psixoloji yardım briqadaları
  • Digər ixtisaslaşmış briqadalar

Bu yanaşma xəstələrə operativ və kompleks tibbi yardım göstərilməsinə imkan yaradır.

 

Qətər modeli

Qətərdə palliativ yardım xidməti 2008-ci ilin iyul ayından fəaliyyət göstərir. Xidmətin təşkili çoxsahəli komanda prinsipi əsasında həyata keçirilir və aşağıdakı mütəxəssisləri əhatə edir:

  • Həkimlər və tibb bacıları
  • Psixoterapevtlər və psixoloqlar
  • Klinik farmasevtlər
  • Dietoloqlar
  • Sosial işçilər
  • Ruhani və mənəvi dəstək üzrə məsləhətçilər

Qətərdə palliativ yardım çərçivəsində xəstələrin ailə üzvləri üçün xüsusi maarifləndirici proqramlar hazırlanmışdır. Bu proqramlara aşağıdakılar daxildir:

  • Palliativ yardım barədə məlumat broşürləri
  • Ağrının idarə olunması üsulları
  • Opioid və digər psixotrop preparatların düzgün istifadəsi
  • Xəstənin vəziyyətində qəfil dəyişikliklər zamanı görüləcək tədbirlər
  • İştahasızlıq və ürəkbulanma kimi simptomların idarə olunması

Hazırda Qətərdə palliativ yardım əsasən onkoloji xəstələr üçün nəzərdə tutulmuşdur. Digər xroniki xəstəliklərin də bu sistemə daxil edilməsi gələcək planlar sırasında yer alır.

Mövcud model çərçivəsində aşağıdakı tədbirlər həyata keçirilir:

  • Hospislərdə tək nəfərlik palataların və ailə görüş otaqlarının təşkili
  • Evdə palliativ yardım proqramlarının həyata keçirilməsi
  • Palliativ xidmətlərin keyfiyyətinin davamlı şəkildə yaxşılaşdırılması
  • Tibb tələbələri üçün hospis və palliativ xidmətlərdə praktiki təlimlərin təşkili